نوازنده كليمي : سليمان روح‏افزا سيمون ايمره

   

بهروز مبصری

سلیمان در سال 1286 شمسی در خانواده‏ی كلیمی به دنیا آمد و در تهران همچون خانواده خود موسیقی را پیشه خود ساخت. به شیوه كلیمی‏هی موسیقیدان كه نام خانوادگی خود را از گوشه موسیقی انتخاب می‏كردند، همچون مرتضی نی‏داود نام وی روح‏افزا شد. ولی در دوره كودكی به فراگیری ضرب پرداخت و سپس در یام نوجوانی نزد اساتید گمنام دوره قاجاریه به فراگیری تار پرداخت. او بعدها به خدمت استاد یگانه، مرتضی نی‏داود راه یافت تا از ملاحت پنجه استاد و از خرمن دانش وسیع وی در نوازندگی خوشه‏چینی كند.

در این زمان سرعت پنجه، شفافیت مضراب‏ها و ریزهی تند و سریع و حركت دست چپ را از استاد نی‏داود فرا گرفت.

بعدها وقتی به تسلط كامل در تار دست یافت و به نوازندگی ویلن روی آورد تا نبوغ و خلاقیت خود را در این ساز آزمیش كند. سلیمان روح‏افزا جزء اولین سری مدرسین موسیقی مدرسه عالی بود. بعدها او پس از ینكه از استاد نی‏داود اصول را فرا گرفت جهت شركت در اركستر انجمن موسیقی ملی دعوت شد كه مقارن با سال‏هی 1323 می‏باشد و در بروشورهی انجمن موسیقی نامش ثبت شده است.

شیوه نوازندگی‏اش در تار باعث شد كه از سال 1328 تا 1333 شمسی اركستری به رهبری خود تشكیل دهد و اتفاقا در همین سال‏ها بود كه چند صفحه با خواننده معروف آن دوره روح‏انگیز پر كرد. وی در این سال‏ها همكاری نزدیكی با كلنل وزیری و حسین سنجری داشته است.

پس از آغاز كار رادیو به سال 1319، روح‏افزا همكاری خود را در سال‏هی 1323 با رادیو تهران آغاز كرد.

از اجراهی ضبط شده در رادیو می‏توان به چند برنامه با خواننده كلیمی، یونس دردشتی اشاره كرد كه در آرشیو رادیو موجود است. شیوه اجریی وی در تار در حیطه فرهنگ بخش طرب و اصیل و قدیمی كه از دوره قاجار تا نسل او باقی مانده بود كه داری ضربی‏هی فوق‏العاده زیبیی است. به همین دلیل صدی ساز و نحوه اجرا و شیوه نوازندگی او با شیوه یحیی زرپنجه متفاوت است.

به نظر می‏رسد كه او با وجودی كه چنین شیوه‏ی در تار داشته است ردیف‏دانی، كامل بوده است و به خوبی می‏دانسته كه در كجا از جملات ردیف استفاده كند.

در لوازم به جا مانده از یشان مضراب تارش به چشم می‏‎خورد كه جنس آن از شاخ بوده و نه از جنس برنج، و همین امر صدی تارش را متفاوت با دیگران می‏كند.

وقتی كه موسی معروفی نوازنده و استاد بزرگ تار تصمیم گرفت دانسته‏هی خود را كه بعدها به نام ردیف موسی معروفی شكل گرفت ضبط كند (وی به دلیل شخصی دیگر تار نمی‎نواخت)، از میان نوازندگان تار به دلیل تسلط كامل در ردیف‏نوازی، روح‏افزا ر برای ضبط انتخاب كرد.

ضبط نوارها یك سال به طول انجامید. در هر نوار، موسی معروفی نام گوشه‏ها را می‏برد و سپس صدی تار روح‏افزا به گوش می‏رسد كه همان گوشه را می‏نوازد.

در اول این كاست، موسی معروفی می‏گوید:

«دستگاه همیون – ردیف اساتید موسیقی ایرانی كه توسط ینجانب موسی معروفی جمع‏آوری و تنظیم گردیده، اكنون به وسیله آقی سلیمان روح‏افزا كه از هنرمندان باسابقه می‏باشد در نوار ضبط می‏گردد، امید است كه مورد پسند اهل ذوق و هنر باشد.

بماند سال‏ه این نظم و ترتیب        زما هر ذره خاك افتاده جیی

غرض نقشی است كز ما بازماند          كه هستی را نمی‏بینم وفیی»

 و این چنین بود كه اثری جاویدان با صدی تار روح‏افزا به یادگار باقی ماند كه امروزه ملاك و مصدر بسیاری از هنرمندان موسیقی است.

آثار به جا مانده از سلیمان روح‏افزا عبارتند از:

1- ردیف موسی معروفی . اجرا با تار سلیمان روح‏افزا.

2-  چند برنامه رادیویی همراه با صدی یونس دردشتی.

3-  چند صفحه با اركستر خودش با صدی روح‏انگیز.

4- چند ضربی قدیمی با كوشش موسی معرفی به نت درآمده كه نزد خاناده موسی معروفی محفوظ است.

سلیمان روح‏افزا 8 مرداد ماه سال 1359 بدرود حیات گفت.

 

 

 

Back Up Next

 

 

 

 

استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع بلامانع است.
.Using the materials of this site with mentioning the reference is free