|
نشریه داخلی اهوا
فروردین 86
در پی فراخوان پژوهش گاه علوم
انسانی و مطالعات فرهنگی (شوری بررسی متون و كتب علوم انسانی)، آرش آبائی مقاله ی
را جهت شركت در «كنگره ملی علوم انسانی: وضعیت امروز، چشم انداز فردا» تنظیم و
ارسال نمود كه مورد پذیرش شوری داوران كنگره قرار گرفت. این كنگره در روزهی 22 تا
24 اسفند 1385 به ریاست دكتر مهدی گلشنی در سالن همیشهی صدا و سیمی جمهوری
اسلامی ایران برگزار شد.
نگاهی به وضعیت آموزش تعلیمات دینی دانش آموزان
كلیمی در ایران
كنگره ملی علوم انسانی – اسفند 1385 پژوهش گاه علوم انسانی و
مطالعات فرهنگی
1- آموزش تعلیمات دینی در نظام آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب اسلامی ارزش ویژهی یافت. از آن جا كه كل نظام حكومتی جمهوری
اسلامی ایران براساس فضیی دینی ( اسلامی) شكل گرفت، طبیعی بود كه ارزشهی این نظام
دینی، علاوه بر رسانه ها و نهادهی كشوری، از طریق آموزش هی رسمی نیز به بدنه دانش
آموزی انتقال یابد. این برنامه به جهت وجود ریشههی اعتقادات اسلامی (شیعه) در
اكثریت مردم مسلمان یران، موجد نوعی هماهنگی میان فضی بیرونی و درونی خانوادههی
یرانی شد.
2- بخشهیی كوچك از جامعه بزرگ ایرانی كه پیرو دیگر
ادیان آسمانی به رسمیت شناخته شده در قانون اساسی بودند، به جهت تعلق به همین
كشور، لازم بود كه تحت تأثیر فضی دینی مذكور قرار گیرند. اما در این میان، چند
وجه تفاوت میان آن ها و جامعه اكثریت مسلمان كشور وجود داشت:
نخست، تفاوت– و در معدود مواردی تناقض - میان باورهی دینی یشان و فضی دینی حاكم
بر جامعه بود. این امر از یك سو موجب می شد كه هماهنگی موجود در خانواده هی مسلمان
با فضی اسلامی كشور و رسانه ه برای جوامع اقلیتهی دینی وجود نداشته باشد یا به
میزان كمتر و شكلی دیگر پدیدار گردد. از سوی دیگر، ین تفاوتها جوامع اقلیتهی
دینی را از بخش مهمی از فضی تبلیغاتی رسانه ها و نهادهی كشوری ـ كه دانش آموز
مسلمان از آنها بهره مند بود ـ محروم می نمود.
دوم، عدم برخورداری مدیران و كارشناسان آموزشی این جوامع از امكانات وسیع نرم
افزاری علمی و تحقیقاتی و نیز سخت افزاری آموزش تعلیمات دینی خاص خود بود.
3- به تبعیت از برنامه ریزی هی وزارت آموزش و پرورش
جمهوری اسلامی، اقلیت هی دینی نیز مكلف به تدوین برنامه ها و كتب تعلیمات دینی خاص
خود شدند. این جوامع خارج از برنامههی رسمی كشور ( قبل و بعد از انقلاب) به
آموزشهی سنتی تعالیم دینی خود میپرداختند، اما سیاستهی یك پارچه و سراسری نظام
آموزشی، یجاب میكرد كه دانشآموزان غیر مسلمان نیز با همان چهارچوب كلی به
فراگیری تعلیمات دینی خود بپردازند. از این رو، این وزارتخانه به نشر كتاب مشترك
تعلیمات دینی برای ادیان الهی ( در تمام مقاطع) اهتمام ورزید كه در آن اصول كلی و
مشترك دینی میان ادیان الهی طرح شدند و نیز به اقلیتها اجازه داده شد ( و یا تكلیف
شد) كه كتاب دومی را به عنوان آموزش تعالیم دینی خاص خود به موازات آن تدوین و
تدریس نمیند.
4- كتب مذكور به لحاظ آموزشی دچار مشكلات عدیده ی
هستند. كتب مشترك در برخی موارد هم از نظر صحت و دقت مطالب مطرح شده دچار نارسیی
هستند و نیز گاه با آموزههی دینی تمام یا برخی ادیان تناقض یا تنافر دارند. علاوه
بر آن كه بر خلاف كتب تعلیمات اسلامی دانش آموزان مسلمان - كه هر چند سال یك بار
مورد بازنگری و اصلاح و تطبیق با نیازهی روز قرار می گیرند - ، بیش از 20 سال است
كه به همان شكل اولیه و بدون تغییر تدریس میگردند.
5- كتب تعلیمات دینی خاص اقلیت ها ( كه در ینجا بیش
تر اقلیت كلیمی مورد نظر است) علاوه بر همراه داشتن مشكلات یاد شده، دچار معضلی
اساسی هستند و آن، عدم حضور كارشناسان حرفهی آموزشی در تدوین كتب مذكور است. به
عبارت دیگر، چنانچه فرض بر صحت و ضرورت تمام مطالب موجود در این كتب باشد، «آموزشی
بودن» مطالب كه شامل كلیه نكات فنی یك كتاب درسی است، در این مجموعه به چشم نمی
خورد و یا بسیار ابتدیی است. ضمن آن كه بید به عدم هماهنگی این مجموعه با كتب
مشترك ارائه شده توسط آموزش و پرورش و حتی با كتب پیشین و پسین همان مجموعه ( به
خصوص در سه مقطع آموزشی) اشاره نمود.
6- هدف از آموزش علوم انسانی – به خصوص تعلیمات دینی
– به دانش آموز، آماده و هماهنگ ساختن وی برای ورود به جامعه ینده است و انتظار می
رود كه وی پس از پیان تحصیلات پیش دانشگاهی، فردی بههنجار در زمینه اعتقادات و
باورهی دینی باشد. دانش آموز غیرمسلمان نیز علی رغم تفاوت باورهی دینی خود، به
همین جامعه مسلمان وارد خواهد شد و لذا تعلیم و تربیت او نه تنها معیارهی هم سطح
با جامعه اكثریت، بلكه بالاتر از سطوح عادی آموزشی برای دانش آموزان مسلمان را
میطلبد. این انتقال آموزهها نیز منطقا توسط معلمان همان جوامع قابلیت انتقال صحیح
را خواهندداشت.
روشن است كه كوچك تر بودن اعضی یك جامعه از نظر عدد جمعیتی، توجیه كننده نازلتر
بودن كیفیت مواد آموزشی آن نخواهد اشت.
7- آنچه كه منظور نهیی این مقاله است، لزوم توجه به این بخش مغفول جامعه ایرانی است كه عدم توجه و تلاش متولیان علوم انسانی كشور برای
رفع معضلات و بهبود كیفی آن، حاصلی جز دور ماندن گروهی از اعضی جامعه بزرگ ایرانی
از هنجارهی دینی و اجتماعی جامعه ینده كشور نخواهد بود.
مقاله مرتبط
مقاله مرتبط
| 
