شموئل يوسف اگنون

 یرج عمرانی
اردیبهشت 79

شموئل یوسف اگنون برنده جیزه ادبی نوبل 1966
اكنون بیش از یك نسل است «شموئل یوسف اگنون» نویسنده‌‌ی مشهور و افسانه‌‌ی است. او در هفتاد سالگی هم قدرت خلاقه خود را در نوشتن داستان‌‌هی نو حفظ نموده است. برای عبری زبانان- انتشار هر اثر جدیدی از اگنون باعث خوشحالی، شگفتی و تحسین فراوان است و به این امید كه برای نزدیك‌‌تر شدن به مختصر دركی از شخصیت معنیی او كلیدی بدست ید. هر سطر از نوشته‌‌هی او مورد بحث قرار می‌‌گیرد. شخصیت «اگنون» ممتاز و استثنیی است- علی رغم شهرت بی اندازه‌‌ی كه آثار فراوانش برای او كسب كرده‌‌اند، نه سبك جدیدی خلق كرده است- نه به تقلید روی آورده است. نوشته‌‌هیش با آن كه به سبك میشنا و میدراش است داری خصوصیات كاملا منحصر به خود وی می‌‌باشد. به دلیل آن كه ترجمة اصیل نوشته‌‌هی او خارج از دیره زبان‌‌هی ریج شناخته شده است. آثار منتشر شدة زیادی از او در دسترس نیست چون ترجمه آثار او كار ساده‌‌ی نیست. و به دانستن زبان و علم عبری نیاز است. شكل نوشته‌‌هی «اگنون» در درجة اول ناشی از سبك اوست- این نوشته‌‌ها همه واضح و قابل درك‌‌اند و در عین حال داری ریشه‌‌هی عمیق از سنت‌‌هی ادبی عبری و پر اشاره و كنیه آمیز است. هنگامی كه خواندن یكی از نوشته‌‌هی او را شروع می‌‌كنیم-حس می‌‌كنیم كه نوشته‌‌ی بسیار ساده است اما به زودی با اشاره‌‌ها و كنیاتش مواجه می‌‌شویم كه از آشنیی كامل نویسنده با تمامی ادبیات وسیع عبری سرچشمه می‌‌گیرد. در نوشته‌‌هی «اگنون» لغات عبری با تعابیر و معانی گوناگون چنان با استادی و باروری به كار رفته كه مقابلة دقیق آن لغات و عبارات نشان می‌‌دهد كه یك لغت یا عبارت در موارد مختلف داری مفاهیم گوناگون است و این جیگزینی به نحو دلپذیری بیان گردیده است. خواننده ی كه بینش عمیق‌‌تری داشته باشد، ضمن خواندن نوشته‌‌هی او به تدریج متوجه مفهوم اضطراب آمیز و عمق یافتن داستانی می‌‌شود كه رنگی كاملا جدا دارد و همین كیفیت است كه چنین حالت سهل و ممتنع و غیر قابل تقلید به آثار او می‌‌دهد. بسیاری از آثار «یوسف اگنون» از خاطرات دوران كودكیش در سرزمین گالیسیا «جنوب شرقی لهستان كنونی» سرچشمه می‌‌گیرد. عمق و باروری زندگی یهودیان اروپی شرقی با هم- میراث‌‌هی گرانبهی فولكوریك و سنن مذهبی- گرمی روابط انسانی در زندگی روزمره- پرهیزگاری و سادگی و علاقه عمیق آنها به آموختن در اكثر نوشته‌‌هی او به چشم می‌‌خورد. داستان‌‌هی او سرشار از تحسین و افسوس خودن بر دنیی گذشته است. هر چند كه این احساس به هیچ وجه به نوشته‌‌هی او حالت كهنگی و غرابت نمی‌‌دهد. تعداد دیگری از داستان‌‌هی او، علی‌‌رغم زندگی اولین مهاجران یهودی كه در دهه اول قرن بیستم به سرزمین اسرائیل رفتند و این مهاجرت انحطاط حیاتی یهودیان اروپا را به خاطر خرابی‌‌هی ناشی از جنگ اول جهانی به دنبال داشت، از حقیقت گریی چشمگیری برخوردار است. شموئل یوسف اگنون به سال 1888 در بورساكس گالیسیا در لهستان متولد شد. اولین نوشته او در هجده سالگی منتشر شد و در بیست سالگی جلی وطن كرده و به اورشلیم مهاجرت نمود و ساكن آن دیار شد. در اورشلیم در اثر حریقی كه در محل سكونت او رخ داد بسیاری از نوشته‌‌هیش از بین رفتند و بقیه آثار او كه از برجسته‌‌ترین آنها به شمار می‌‌یند می‌‌توان «سیبان عروس» در 1930 «مهمان شب» در 1940 و «تنها دیروز» را نام برد. اگنون در سال‌‌هی 1935-1950-1958 و 1951 جویز ادبی ویژه‌‌ی را نصیب خود نمود و سرانجام در سال 1966 جیزه ادبی نوبل را به مناسبت نشر كتاب «یدو وانیام» دریافت كرد.