مهر 1385
2500 سال آرامش در، كهن شهر تویسركان
نهادهایی می خواهند
بقعه این پیامبر را تخریب و محوطه آنرا گسترش دهند.
مدیر اداره میراث فرهنگی و گردشگری تویسركان گفت: برخی از ادارهها و نهادهی در
ارتباط با بقعه حبقوق نبی (ع) در نظر دارند، این بقعه را تخریب و محوطه آن را
گسترده كنند. ابراهیم جلیلی در گفت و گو با خبرنگار بخش میراث فرهنگی خبرگزاری
دانشجویان ایران (یسنا) در همدان، تاكید كرد: بقعه حبقوق نبی (ع)، جنبه تاریخی
دارد و به عنوان سمبل محل دفن این پیامبر شناخته میشود. لذا نبید با تخریب آن،
مرقد بزرگتر و مدرنتری ساخت. وی افزود: بیشتر نمازهی جماعت مردم تویسركان در
محوطه بقعه حبقوق نبی (ع) برگزار میشود و به همین دلیل، آن محوطه را نمیتوان كاوش
كرد. در حالی كه اداره میراث فرهنگی و گردشگری تویسركان در نظر دارد، اطلاعات
جامعتری را درباره این محوطه با كاوش به دست آورد. او یادآور شد: در سال 1368 هـ.ق
یك دوره كاوش در این محوطه انجام شده است. شید اغراق نباشد، اگر همدان را نییشگاه
انبیاء و نمازگاه صحابه بنامیم، چرا كه در شهر همدان و دیگر مناطق استان،
آرامگاههی چند نبی الهی قرار دارند. «حجی» نبی (ع) در مسجد پیغمبر (ص) همدان،
«حبقوق» نبی (ع) در تویسركان، «حضرت شیث» نبی (ع) در روستی شیث (از روستاهی
قهاوند) و «حضرت خضر» نبی (ع) در نزدیكی روستیی به همین نام در همدان سالهی
درازی است كه به خواب ابدی فرو رفتهاند و همدان از قرنها پیش میزبان این
فرستادگان الهی بوده است. حضرت حبقوق نبی (ع) از انبیی بنیاسرییل و از نسل حضرت
موسی (ع) است كه 600سال پیش از میلاد مسیح (ع) میزیست، كلمه حبقوق در زبان عبری به
معنی «در آغوش گرفته شده» است. نقل شده است، زمانی كه حضرت حبقوق (ع) طفلی بود، به
خواهش مادرش عمر دوباره به او بخشیده شد. به این ترتیب كه مادرش طفل مرده را در بغل
كشید و در بسترش خوابانید، سپس به نماز یستاد و پیش از آن كه نمازش تمام شود، طفل
زنده شد و بر همین اساس، نام حبقوق را بر طفل گذاشتند. حبقوق نبی (ع) در 607 سال
پیش از میلاد مسیح (ع) پس از شعیی نبی (ع) به پیامبری مبعوث شد. گفته شده كه او در
عصر خود بعثت پیامبر گرامی اسلام (ص) را بشارت داده است. در بحارالانوار جلد 10
صفحه 303 آمده است: وقتی امام رضا (ع) به هنگام بحث و احتجاج با علمی ادیان مختلف
در نزد مامون با رئیس علمی یهود بحث میكردند، از حبقوق (ع) نام بردند. در جلد 11
همان كتاب در صفحه 59 و جلد 14 صفحه 62 در دعی ام داوود نام حضرت حبقوق (ع) ذكر
شده است. از محل و تاریخ دقیق تولد او اطلاع كافی در دست نیست، اما آن چه از مجموع
نوشتههی مورخان و محققان دانسته میشود، آن است كه زمانی مدیر و نگهبان مراسم
مذهبی معبد حضرت سلیمان (ع) در اورشلیم بوده است و پس از آن كه بختالنصر – پادشاه
جبار كلده (بابل) – اورشلیم را تسخیر كرد، حبقوق نبی (ع) به همراه عده زیادی از
یهودیان و از جمله حضرت دانیال (ع) به اسارت سپاهیان بختالنصر درآمد و آنها را به
بابل انتقال دادند و سالهی طولانی در اسارت ماندند، تا آن كه در سال 538 پیش از
میلاد مسیح (ع)، كوروش به عنوان پادشاه ایران و مؤسس سلسله هخامنشی، بابل را فتح
كرد و دستور آزادی همه اسراء و زندانیان بنیاسرائیل را صادر و آنها ر برای بازگشت
به اورشلیم تشویق كرد. ظاهرا پس از آزادی یهودیان از اسارت بابل، آن حضرت به اتفاق
عدهی از پیروان خود راه ایران را در پیش گرفت و در محل فعلی تویسركان ساكن شد و
در همین محل هم رحلت كرد و به خاك سپرده شد. نام حبقوق نبی (ع) در كتاب تورات آمده
است و مقام و شأن مذهبی خاصی بین پیروان مذهب یهود دارد، به خصوص كتاب نبوت این
پیامبر كه سفر سی و پنجم اسفار عتیق است، در مذهب یهود جیگاه والیی دارد. مقبره
حبقوق نبی (ع) از قدیمیترین آثار تاریخی تویسركان است كه حدود 2500 سال قدمت دارد،
ساختمان آرامگاه حبقوق نبی (ع) یكی از بناهی قدیمی ایرانیان است كه با توجه به سبك
معماری جالب آن به احتمال زیاد به دوره سلجوقیان مربوط است. این بنا كه در جنوب
غربی تویسركان واقع است، تا چند سال پیش خارج از شهر بود و با گسترش تویسركان در
محدوده شهر قرار گرفت. بنی آرامگاه كه از فاصله دور مانند یك برج مدور با سقف
مخروطی به نظر میرسد، بدنه هشت سطحی دارد و ارتفاع آن به 12 متر میرسد. سقف بنی
مقبره حبقوق نبی (ع) كه شكل عجیب و جالبی دارد، شید در میان سقف تمام بناهی
تاریخی ایران بینظیر باشد و آن را نمونهی از آثار با ارزش معماری قدیم ایران
میتوان دانست. این مقبره، یك ورودی دارد كه فعلاً در آهنی دولنگة مشبك در آن نصب
شده و بالی آن به شكل درهی كتیبهی قوسی شكل است. در گذشته، یك در سنگی یك تكه
بزرگ داشت كه به سختی روی پاشنه حركت میكرد و اكنون محل و موقعیت آن سنگ نامعلوم
است. قبر این پیامبر دقیقاً در وسط صحن قرار گرفته است، روی آن سنگی كار گذاشته شده
و كتیبهی به خط فارسی و عبری در آن حك شده است. روی سنگ قبر، یك صندوق چوبی قرار
دارد كه با پارچه سبزی پوشیده شده و روی یكی از سطوح جانبی آن نیز تاریخچهی از
حبقوق نبی (ع) به این شرح درج شده است: حبقوق نبی (ع) از انبیی قوم بنیاسرییل از
نسل حضرت موسی (ع) است. پدرش «یشوعا لویت» و مادرش «شونامیت» سرینده و نوازنده
مراسم مذهبی در معبد حضرت سلیمان (ع) بود. اواخر سلطنت «یوشیاهو» میزیسته است كه
پس از خرابی معبد توسط كلدانیان به سال 586 پیش از میلاد با حضرت دانیال نبی (ع) و
دیگران به اسارت به بابل آمده، پس از چندی آن حضرت حق را لبیك گفته است. مجسمه و
تصاویری از حضرت حبقوق (ع) در موزه واتین وجود دارند. تا چندی پیش، اهالی محل از
كیفیت ساختمانی این بقعه اطلاع نداشتند و بیشتر تصور میكردند كه تمام تشكیلات
آرامگاه به دیواری هشت ضلعی و گنبد آن كه روی قبر ساخته شده، محدود است، ولی بعدها
معلوم شد، سردابی بزرگ در زیر آن وجود دارد كه به شكل جالبی بنا شده و متشكل از سه
قسمت و به عبارتی سه طبقه است كه ظاهراً در طول قرنها دستنخورده باقی مانده و
مخفی بوده است، چرا كه هیچ اثر ظاهری از منفذ یا مدخل ورودی به آن وجود نداشته و
تمام سطح و كف بقعه به طور یكنواخت با آجر مسدود و مفروش بوده است. در گذشته، مردم
درباره هویت و شخصیت صاحب این مقبره شناختی نداشتند و به دلیل نبود آگاهی لازم،
احترام شیستهی كه در شأن این پیامبر باشد، روا نمیداشتند، ولی بر اثر ارشاد و
تذكر روحانیون، به خصوص مرحوم خالصیزاده، مردم متوجه مقام و شخصیت صاحب مقبره
شدند.
