دی 80
هارون یشییی
اشاره : به دعوت محمد حسن ضییی فر، دبیر كمیسیون حقوق بشر اسلامی، چهارشنبه 23 آبان ماه 1380 جلسه ی درباره بررسی اقدامات یكساله قوه مجریه در هتل مرمر تهران برگزار شد. در این جلسه از نمیندگان اقلیت هی دینی و از جمله كلیمیان نیز دعوت به شركت و اظهار نظر شده بود. هیئتی از سوی كلیمیان در این جلسه حضور یافت و مشكلات موجود جامعه كلیمی را بررسی و با مسئولان حاضر و نیز شخص دبیر كمیسیون به تبادل نظر پرداخت. روزنامة نوروز مورخ 12 آذر 1380، گفتگویی با ضیییفر انجام داده كه بخش مربوط به اقلیتهی دینی آن، اریه میشود.
***
بحثی كه هر سال در سازمان حقوق بشر جهانی منعكس می شود و هر از چند گاهی در مورد آن صحبت می شود، بحث مربوط به اقلیت هی دینی است. تعدادی از اقلیت ها مشكل استخدام در سازمانها و ادارات دولتی دارند، آنها میتوانند به دانشگاه بروند، درس بخوانند و مدارج بالی علمی را هم طی كنند، ولی به لحاظ مسیل استخدامی مشكل دارند، ی این مسیل را تاكنون پیگیری كرده ید؟
پیگیری هی كمیسیون، هم در زمینه اقلیت هی قومی به عمل می ید هم در مورد اقلیت هی مذهبی، بید بگویم پیگیری هی ما هم در ارتباط با اقلیت هی مذهبی كه در قانون اساسی به رسمیت شناخته شده اند، بوده و هم در مورد اقلیت هیی كه هیچ رسمیتی در قانون اساسی ندارند و به لحاظ دینی، علما آنها را به عنوان اقلیت دینی نمیشناسند، اما به هر حال به عنوان یك واقعیت در جامعه ما وجود دارند. اقلیت ها مسیل متعددی دارند، حالا شما به یك مورد آن اشاره كردید.
البته در این چند سال واقعا تحولات خوبی صورت گرفته و دولت هم در مورد اقلیت هی مذهبی و هم در مورد اقوام و رعیت اصل پانزده قانون اساسی اراده خوبی نشان داده است. آقی رئیسجمهور هم همكاری خوبی در این زمینه دارند و در قوه قضائیه هم كارهی خوبی صورت گرفته است. مثلا قوه قضائیه در قم یك مركز تحقیقات فقهی دارد كه در مورد مقوله هی متعدد نظرات مراجع را جمعآوری میكند. این مركز در زمان آقی یزدی یجاد شده است . در همان اواخر دورة آقی یزدی یك مجموعه نظراتی را از این مركز دیدم. گریش عمومی آن مجموعه، گریش هی علمی به سمت این بود كه برخی از تبعیض هیی كه در قوانین هست بید رفع شود. مثل بحث دیه. آن ر برای قوه قضائیه به تهران فرستاده بودند كه قوه قضائیه این اقدام را انجام دهد كه شید اخیرا خواندهید كه در جلسه مسئولین قوه قضائیه در مورد دیه اقلیت ها بحث شد. من معتقدم این حاصل همان
روندی است كه در قوه قضائیه از چند سال پیش به لحاظ فقهی كلید خورده بود. در مراجع تصمیمگیری دیگر مثل شوری امنیت و مجمع تشخیص مصلحت نیز در چند سال اخیر مصوباتی گذرانده شد كه به تحولاتی در زمینه حقوق اقلیت ها كمك كرده است. مجمع تشخیص مصلحت در سیاست هی كلانی كه تصویب كرده، حق شهروندی را مورد تاكید قرار داده است و خواستار رعیت كامل حقوق اقلیت ها شده است.
در مجلس هم روند خوبی وجود دارد و نسبت به ینده اقلیت ها میتوان خوشبین بود و به نظر میرسد بسیاری از مشكلات آنها رفع خواهد شد. در مورد اقلیت هی غیر رسمی هم چند تحول در این چند سال صورت گرفته كه قابل توجه است. مثلا قبلا وقتی یك بهیی قصد سفر به خارج از كشور داشت عمدتا با مانع روبرو بوده و اداره گذرنامه با او همكاری نمیكرد و در فرمهیشان علامت خاصی میزدند. دادگاه انقلاب هم خروج آنها را خلاف مصلحت كشور میدانست و آنها ممنوع الخروج میشدند. اما در چند سال اخیر تحولاتی به وجود آمده و این موانع برداشته شده است. رسیدگی به اصل 49 قانون اساسی قانونمندتر شده و امكان رسیدگی و تجدیدنظر برای آن فراهم شده، در حالی كه قبلا بدین نحو نبود. اجتماعات خصوصی اقلیت ها در گذشته بعضا مورد سوء ظن وزارت اطلاعات بود و مامورین امنیتی مدعی بودند كه تجمع آنها بر ضد امنیت ملی كشور است.
اما در حال حاضر ینطور نیست و آنها اجتماعات خود را برگزار میكنند و جلسات خود را دارند. البته به آنها گفته میشود كه شفاف و قانونمند كارشان را انجام دهند و اگر محرز شد كه كسی اقدامی علیه امنیت انجام میدهد، چه مسلمان و چه غیر مسلمان، با رعیت موازین قانونی با او برخورد خواهد شد. بنابرین من نسبت به این مقوله خوشبین هستم. البته هنوز مشكلات زیادی در این زمینه داریم و حتما بید حوزههی علمیه و علمی دینی به ما كمك كنند تا وضعیت عملی در این زمینه جهشی داشته باشد. اگر علما كمك ندهند و مجلس به تنهیی قوانینی تصویب كند، ممكن است شوری نگهبان آن را خلاف شرع تشخیص دهد.
همانطور كه در مورد حقوق زنان لازم است كه علما با توجه به شریط زمان و مكان و با توجه به این كه قصد داریم فهمی از اسلام را در جهان اریه كنیم كه بتوانیم بگوییم اسلام یك دین جهانی و منطبق با فطرت همه جوامع است، برخی از قوانین مورد بازنگری قرار دارند. در مجموع در خیلی از زمینهها مشكلات زیادی وجود دارد كه علما بید فكری برای آن بكنند.
