دی 83
ضیاء الدین ترابی
نگاهی به زندگی و آثار خانم الفریده یلی نك برنده جیزه ادبی نوبل 2004
ادیب انسان دوستی كه تجاوز و ستم را تحمل نمیكند
الفریده یلی
نك نویسنده محبوب، گوشه گیر و غیرعادی اتریشی كه در
آثار سیاسیاش با فضیی آمیخته با مسائل فیمینیستی خوانندگانش را آشفته و مجذوب
میكند امسال جیزه ادبی نوبل را از آن خود ساخت، وی در بیستم نوامبر 1946 در
شهرMurzzuschlag واقع در یالت استیزی اتریش به دنیا آمد. پدرش از یهودیان چك بود
كه در جریان جنگ جهانی دوم در بخش صنیع مهم استراتژیك سرگرم به كار بود و به همین
دلیل نیز از تعقیب و شكنجه به دست نازیها در امان ماند. مادرش از خانوادههی موفق
وین بود و الفریده در همین شهر بزرگ شد و به تحصیل پرداخت. در اویل نوجوانی نواختن
ارگ، فلوت و پیانو را آموخت و برای آموختن آهنگسازی به كنسرواتور وین رفت. در سال
1964 برای تحصیل در رشته تئاتر و تاریخ هنر به دانشگاه وین رفت و در ضمن به مطالعات
و تحصیلاتش در زمینه موسیقی ادامه داد.
یلی نك سرودن شعر را از نوجوانی آغاز كرد و در بیست سالگی نخستین اثر ادبیاش را كه مجموعهی از شعرهیش بود با نام «سیه لیزا» در سال 1967 و اولین رمانش را به نام «ما طعمهیم، عزیز (Wir Sind Lockvogel Baby) در 1970 چاپ و منتشر كرد.
یلی نك پس از چند سال زندگی در برلن و رم در اویل دهه 1970 با گات فرید هونسپرگ ازدواج كرد و زندگیاش را بین وین و مونیخ قسمت كرد.
نخستین نمیشنامه رادیویی یلینك در سال 1974 با استقبال روبرو شد و بعد از آن تاكنون وی نمیشنامه و نمیشنامه هی رادیویی بسیاری نوشته است و تازهترین اثر نمیشی چاپ شده وی نمیشنامه یست با نام «مرگ و دختر» كه به نام «درامهی پرنسس» معروف است و آخرین اثر ترجمه شده یلی نك به انگلیسی نمیشنامهیست با نام «بامبیلند» كه در سال 2003 چاپ و منتشر شده است و در سال میلادی (2004) به انگلیسی ترجمه شده است كه در آن یلی نك تجاوز آمریكا به عراق را به شدت مورد حمله قرار داده است از سوی دیگر آخرین نمیشنامه «الفریده» نمیشنامهی است با نام «بابل» كه قرار است برای نخستین بار در سال 2006 به اجرا درید. به طوری كه از نام نمیشنامه پیداست در این نمیشنامه یلی نك به مسائل خاورمیانه و به ویژه رفتارهی ناشیست ماموران آمریكیی با زندانیان عراقی در زندان ابوغریب، پرداخته است و در كنار آن تصویری از اوضاع نابسامان عراق به نمیش میگذارد و رفتار شورشیان فلوجه در عراق با خارجیان را نیز زیر سؤال میبرد.
برخی از آثار الفریده یلی نك كه به زبان انگلیسی ترجمه شده است عبارتند از : زنان به مثابه معشوق، زمانه شگفت، لذت و معلم پیانو.
خانم الفریده یلی نك در طول سی و هفت سال فعالیت ادبی خود پیش از دریافت جیزه ادبی نوبل 2004 موفق به دریافت جیزه هی ادبی و هنری متعدد دیگری نیز شده است.
منبع: انسان، جهان و سیاست از دیدگاه یك فیمینیست
