مهر 1385
مناجات شبانه و عرفانی یهودیان
سلیحوت اسم جمع از واژه «سلیحا» به معنی بخشیش و یا طلب بخشش است و این به مراسمی گفته میشود كه یهودیان از روز اول ماه اِلول به مدت چهل شب تا روز كیپور (روزه بزرگ) برگزار میكنند. سلیحوت نه فقط یك تكلیف مذهبی بلكه یك نییش عارفانه با خداوند است مراسم سلیحوت شب هنگام آغاز میشود و به وقت سحر در موقع طلوع آفتاب با مناجاتهی عرفانی كه عموماً از مزامیر داود و سلیمان تشكیل شده پیان مییابد و به دعی روزانه صبح (شحریت) متصل میگردد. «پییوُتها» اشعار مذهبی سراسر شور و جذبه است و در مراسم سلیحوت خوانده میشود و خصوصاً در ایران این مناجات با نواهی عرفانی كه عموماً متأثر از آهنگهی عرفانی مشرق زمین است خوانده میشود و مناجات كنندگان را به حالتی عاشقانه و عارفانه فرو میبرد. درباره علت برگزاری شبهی سلیحوت علمی یهود این طور گفتهاند: از ابتدا الواح ده فرمان را خداوند به بنیاسرائیل اعطاء فرمود ولی به علت گریش برخی از آنها به بتپرستی به وسیله حضرت موسی شكسته شد و بار دوم حضرت موسی به كوه سینا رفت و چهل شبانه روز دعا كرد و روزه گرفت و از خداوند طلب بخشیش برای بنیاسرائیل نمود و سپس چهل روز دیگر آن حضرت به كوه سینا رفت و دوباره به نماز و روزه مشغول شد و خداوند دعا و روزه موسی كلیمالله را قبول كرد و دو لوح ده فرمان ر برای بار دوم به وسیله حضرت موسی به بنیاسرائیل اعطاء فرمود: این چهل روز سوم با اول ماه عبری الِول آغاز میشود و در روز كیپور پیان مییابد. این یام كه آن را سلیحوت میگویند از جذابترین مراسم مذهبی دین یهود است و یهودیان جهان آن را بسیار گرامی میدارند. گرچه برای انجام مراسم سلیحوت دعاهی مخصوص براساس خصلتهی سیزدهگانه خداوند كه در تورات ذكر شده است از دوران تَنائیم وجود داشته است (اوائل میلاد مسیح) اما براساس قرین موجود ترتیب اجری دعاها به شكل فعلی از قرن نهم میلادی به وجود آمده و طی قرون، اشعار مذهبی «پییوت» و دعاهی گوناگون به آن افزوده شده است. مضمون اصلی كلیه ادعیه سلیحوت بر این اساس است كه فرد در حضور خداوند به گناهان خود اعتراف میكند و طلب توبه و آمرزش مینمید و تداوم این شبهی ندبه و دعا تا روز كیپور است كه انسان در برابر دادگاه عدل الهی قرار میگیرد و در آن روز است كه قضاوت درباره زندگی و مرگ او به پیان میرسد و در پیان این روز است كه خداوند براساس دفتر اعمال هر فرد و خوب و بد عمل شخص سرنوشت او را رقم میزند و تعیین میكند كه «چه كسی بمیرد و چه كسی زنده بماند و چه كسی رستگار شود ....؟» در واقع این چهل شبانهروز قبل از كیپور سنگ محك دوبارهیست كه انسان به خود میزند و نشان میدهد كه یا قادر است خود را از بدیها رها سازد و به تزكیه و تعلیم نفس خویش مشغول گردد و جالب این است كه این مراسم در جمع اجرا میشود و به اعتبار ارزشهی مذهبی در دین یهود، انسان از طریق شركت در جمع قادر است خود را به خداوند نزدیك سازد و به همین دلیل اجری بعضی مراسم فقط در جمع و یا لااقل با حضور ده نفر مرد (عَسارا) امكانپذیر است سلیحوت نیز از همین ویژهگی برخوردار است فرد از طریق جمع میتواند به خدا نزدیك شود و دعاهی سلیحوت نیز همه بر این اصل استوار است. در میان اشعار مذهبی سلیحوت تعدادی از آنها فردی است و در پارهی دیگر درخواست بخشیش برای جمع است و بالاخره در پارهی دیگر درخواست بخشیش، رحمت، صلح و سلامتی و وفور نعمت برای همه مردم جهان میگردد. تعدادی از اشعار سلیحوت از مضمون عرفانی خاصی برخوردارند و بهتر میدانیم به قطعاتی از مناجاتهی سلیحوت كه به فارسی نیز ترجمه شده است بپردازیم. «ی خفته تا به كی مدهوشی، برخیز و هوا و هوس را كه خصوصیت انسان است به كنار بگذار و در مسیر الهی راه بِپیما و آفریدگار ابدی را همچون كواكب درخشان پرستش نما. مسكینانی كه اصلشان از خاك، و عقلشان از نور افلاك است، میدانند كه فرق انسان با حیوان در قدرت بیان، هنر و خلاقیت و قدرت درك اوست و برای دیدن شكوه الهی هر دو چشم ظاهربین و باطنی لازم است و روح یشان (انسان) از مبداء الهی بر میخیزد كه سرچشمه خیر و عدل است. آری ی بنیآدم تو بدین ترتیب میتوانی آفریدگار خود را بیابی. چرا در خواب فرو رفتهی برخیز و پروردگار را عبادت نما». «بر پی خود بیست و با جدیت به گناهان خود اعتراف نما و با سری افكنده از شرمساری از خدی ازلی برای گناهان خود استغفار كن... خداوندا! عدالت از آن تو است و ما شرمنده درگاهت میباشیم، چطور میتوانیم عذر و بهانه آوریم تا خود را تبرئه كنیم. چاره چیست به جز آن كه راه را بیابیم و به سوی تو بازگردیم. زیرا دست پربركت تو همواره برای هر انسان توبهكننده گسترده است ...» .
