فروردین 85
رحمن دلرحیم
«پسح»
یادگار و یادآور قیام حضرت موسی كلیمالله علیه فرعون را به عموم موسائیان زمان و
همكیشان عزیز یهودی خود تبریك میگوییم.
شروع این عید روز 15 ماه عبری نیسان، اولین ماه سال، است كه این عید 8 روز طول میكشد. در زمانهی پیشین عید پسح جشن كشاورزان نیز به شمار میآمد زیر این عید همزمان با آغاز فصل درو جو در سرزمین مقدس است.
در روز دوم عید پیمانهی از جو به عنوان هدیه نوبرانه به معبد بیتالمقدس آورده میشد. در تورات مقدس به بنیاسرائیل فرمان داده شده كه از روز دوم عید پسح یعنی روزی كه پیمانه نوبرانه جو را به معبد بیتالمقدس میآورید هفت هفته تمام بشمارید و در روز پنجاهم كه شمارش پیان مییابد عید شاووعوت (اعطی ده فرمان) را جشن بگیرید.
مفهوم اساسی این فرمان، در رویداد تاریخی ویژه خروج از مصر و آزادی نهفته است، آزادی كه بنیاسرائیل را از گروهی برده به یك ملت تبدیل كرد بنابرین از دیدگاه وسیعتر این عید نمیانگر روز تولد ملت یهود است و از این نظر مهمترین عید تاریخی ملت یهود میباشد. این مطلب را دانشمندان یهود در این گفته خلاصه كردهاند:
در هر دورهی هر یهودی بید چنین پندارد كه خود او بوده كه از مصر خارج شده است.
پسح، تنها هدف رهیی از بردگی مصریان و لذت بردن از آزاد زیستن نیست بلكه منظور تبدیل آزادی به وسیلهی برای خدمت به بشریت است. قیامهی رهییبخش همواره پرافتخارترین صفحات تاریخ قوم یهود را به خود اختصاص داده و رهبران آن با برخورداری از یمان به خدا و پشتیبانی از قدرت توده مردم، علیه بیعدالتی شوریده و پیههی ظلم را به لرزه درآوردهاند. مهمترین این قیامها، قیام علیه كاخ ستم فرعون بود كه حدود 3318 سال قبل (2448 عبری) به رهبری حضرت موسی علیهاسلام پیامآور توحید و عدالت انجام گرفت.
حضرت موسی كه در بطن دربار فرعون پرورده شده بود پس از آشنیی با رنج برندگان و شناخت قوم خویش به تدریج بر اندیشه شكستن كاخهی بیعدالتی و ظلم فرعون گشت و از طرف خداوند نیز این عمل به عنوان آغاز رسالت وی بر او محول شد.
چندین واژه مختلف به عنوان نام این عید بكار رفته اند: 1= حَگ پِسَح به معنی گذر كردن و جستن و رحم نمودن بیان شده است 2 = حَگ هَمَصُوت عید مصاها یا فطیر: از آنجا كه یهودیان هنگام خروج از مصر فرصت كافی برای تهیه خمیر مناسب جهت پختن نان نداشتند ناگزیر از خمیر ترش نشده (فطیر) استفاده كرده و نان فطیر تهیه كردند. 3 =حَگ هاآویوْ جشن بهاره از آنجا كه این عید همواره در اویل فصل بهار واقع میشود این نام را نیز به آن نسبت دادند. 4=حَگ هَحروت جشن آزادی این عید جشن آزادی بنیاسرییل از یوغ بندگی مصریان است.
در دو شب اول این عید هشت روزه خانوادههی یهودی با چیدن سفره مخصوص و اجری مراسم، طبق ترتیب ذكر شده در كتاب ریسر (هَگادا) (كه شامل شرح مراسم این دو شب و وقیع خروج از مصر است) جشن را برگزار میكنند. این مراسم شامل چندین مرحله است كه مفسرین دلیل متعددی برای هر یك ذكر كردهاند.
مطالب گوناگونی در مورد پسح و فلسفه مراسم دوشب این عید در شمارههی 1، 8 و 12 و 25 همین مجله مفصلاً به چاپ رسیده است كه در ینجا اشارهی مختصر به فلسفه و مراحل این مراسم میشود:
قَدِش (تقدیس): گفتن براخی (دعا) ییین اشاره به شادی و سرور به خاطر اجرا فرامین الهی است.
اورْحَص (طهارت دستها): دستها را شسته همانطور كه در كتاب یشعیی نبی (16-1) آمده، اشاره است به طهارت قلبها.
كَرْپَس (خوردن كرفس): اشاره است به سبزی كه سمبل تجدید حیات نباتات در آغاز فصل بهار است و اشاره به آزادی بنیاسرائیل كه آن هم در فصل بهار بود.
یحَص (نصف كردن نان فطیر): این كار جهت برانگیختن سؤال برای كودكان برای دنبال كردن مراسم است.
مَگید (گفتگوی وقیع خروج بنیاسرائیل از مصر): این بخش هدف اصلی مراسم است كه با دقت بید انجام شود.
رُحْصا (شستن دستها قبل از صرف شام): این بخش دومین طهارت دستها است كه با ترتیب خاص، طاهر میشوند.
مُوصی- مَصا (گفتن براخا یا دعی نان فطیر): این بخش جزء احكام معمول یهود است كه قبل از خوردن نان دعا میخوانند.
مارُور (خوردن سبزی تلخ): كه نشانه چشیدن و احساس تلخیهاست كه بنیاسرییل در دوران بندگی مصر متحمل شدهاند.
كُورِخ ( پیچیدن لقمه نان با سبزی و زدن در حلق): خوردن این لقمه كه حاوی نان فطیر و سبزی تلخ در حلق كه شبیه گِل است و نشانه كار سخت و گل مالی و خشتزنی عبرانیان در مصر است.
شولْحان عُورِخ (سفره گسترده): خوردن شام كه سفره گسترده اشاره است به دعوت همه برای شركت در این مراسم مقدس.
صافون (خوردن مصی پنهان شده): این مصا به نام «اَفیقُومِن» نشانگر پاداش پنهان الهی در ازی صوابهی انسان است.
بارخ (گفتن دعی بعد از خوردن غذا): بیستی نیت بر تبریك گفتن الهی بنمییم و خالق خود را به خاطر كرامات و اعجاز او تسبیح بگوییم.
هَلِل - نیرْصا (مدح و ثنا و مورد قبول شدن): خواندن سرود «هَِلل» این بخش مدح و ثنا و رضیت الهی است كه از چند فصل از مزامیر حضرت داود تشكیل شده است به نشانه قدرشناسی از یات و معجزات الهی در حق بندگانش.
در خاتمه جملهی از هگادا (شرح وقیع خروج از مصر): برما فرض است كه درباره خروج (پدرانمان) از مصر تعریف كنیم. «هركه (از معجزات الهی) بیشتر تعریف كند، بیشتر شیسته بركت خداوند خواهد بود».
مقالات مرتبط:
برگزاری مراسم عید پسح در موسسه گفتگوی ادیان
مراسم سِدِر (سفره دو شب پسح) و فلسفه این
رسوم
پـسـح :
عیـد آزادی یکی از اعیاد سه گانه یهودیان
نگاهی به پسح از
دیدگاه قرآن كریم
پِسَح: عید آزادی
پسح: جشن آزادی
یهودیان
پسح
