|
| ||||||||||
|
|
«فرانتز روزن زویگ» (franz Rosenzweig) از برجسته ترین فلاسفه یهود در قرن بیستم به شمار میرود كه طی سالهی 1886-1929 در آلمان سكونت داشته است، مطالعه زندگینامه او با وجود معلولیت جسمی كه داشت در هشت سال آخر عمر كوتاهش به عنوان شخصی متفكر از اهمیت ویژه ی برخوردار است. چرا كه او در دوران حیات خود قسمتی از مسیل فلسفی یهودیت را كه امروزه نیز مطرح است مورد بررسی قرار داد، كه اكنون با وجود گذشت زمان نیز مطرح است. علاوه بر ین، مسیر زندگی این متفكر یهودی جنبه دیگری هم دارد و آن چیزی جز رجوع وی به یهودیت و عملا بازیابی مجدد همكیشانش نیست. روزن زویگ در خانواده ی یهودی ولی غیر مذهبی دیده به جهان گشود اما پس از مدتی، گذشته خود را فراموش نمود و فقط به صورت فردی اسماً یهودی درآمد و حتی به زمره افرادی پیوست كه یهودیت را نقد و تفسیر می نمودند. او در اوان جوانی خود پس از این كه دو تن از بستگانش یین یهود را ترك كردند، به علت فشار اجتماعی حاكم در آن زمان تصمیم گرفت از یهودیت كناره گیری نمید. اما تصمیم وی هیچگاه عملی نشد. او در روز كیپور سال 1913 برای اجری مراسم خاص این روز به كنیسیی كوچك و ارتودوكس در برلن میرود. درست در همین روز، سرنوشت او به كلی تغییر می كند و او به شكل اعجاب انگیزی از تصمیم ذهنی خود منصرف می شود و كاملا به یهودیت روی می آورد و حتی مدتی پس از آن تورات را نیز به آلمانی ترجمه می نمید. اما در این روز چه واقعه خاصی رخ داد كه باعث تغییر منش این یهودی جوان شد تا حدی كه او مجدداً علاقمند به یهودیت و نزدیكی بیشتر با همكیشان خود شد؟ او در این كیپور سرنوشت ساز آن هم در كنیسیی كوچك با چه محیط و فضیی روبرو شد كه تغییرات كلی در دیدگاه وی به وجود آورد؟
روزن زویگ خود شخصا هیچگاه راجع به آنچه كه بر او در این روز گذشته است مطلبی به رشته تحریر نیاورده است. اما در یكی از آثار مهم خود به نام ستاره رهیی احساسات خود را در مورد روز كیپور تشریح كرده و نوشته است: یك یهودی در روز طلب آمرزش در تنهائی مطلق، خواهان بخشیش خطاهیش می باشد، او كاملا تنها در برابر قاضی عالم می یستد. روح انسان با خالق خود در تنهیی مطلق است و در این بین واسطه و مخلوق دیگری وجود ندارد. این خلوت با خالق و احساس نزدیكی به او، از نظر روزن زویگ در قسمت (عالنو و عوودا) كه بخشی از عبادات خاص روز كیپور است وجود دارد. او در ادامه آورده است: (... جماعت حاضر در كنیسا در این اندیشه و ب این احساس مشغول عبادت اند كه در زمان آبادی بت همیقداش در این روز فریض خاصی به جا آورده میشد. جماعت حاضر در اندیشه ینده ی روشن و دنییی كه تحت سلطه مطلق حضرت حق قرار دارد غرق هستند در مقابل خالق خود سر تعظیم فرود می آورند و تمامی ساكنین زمین بر صحت وجود و دانیی بی انتهی خالق خود اعتراف می كنند. این فیلسوف یهودی معتقد است آنچه كه یهودیان در سرتاسر سال بر زبان خود جاری می كنند در این روز آن را عملا نشان می دهند: (... و آدمی در مقابل پادشاه پادشاهان سر به سجده می نهد). زمانی كه روزن زویگ راجع به روز كیپور سخن به میان می آورد به دو نكته (نزدیكی به خداوند) و (خلوت با او) اشاره خاصی دارد. به نظر می ید این دو احساس همان عللی هستند كه وی را در همان كیپور سال 1913 از تصمیم خود منصرف كردند. شید همه یهودیان دیدگاهی پژوهشگرانه و فلسفی مانند روزن زویگ نداشته باشند، اما همگی معنی روز كیپور را در ضمیر ناخودآگاه خود حس می كنند. هر فرد یهودی صرفنظر از ینكه در بقیه یام سال سیر وظیف شرعی خود را انجام داده باشد یا خیر، در روز كیپور به كنیسا می رود و سعی می كند مراسم خاص این روز را تا حد ممكن به جا آورد. اما به چه دلیل؟ روز كیپور چه روزی است كه آدمی را خواسته و ناخواسته به طرف خانه خدا می كشاند؟ احساسی كه هر یك از ما به عنوان یك یهودی داریم و از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود و آن را اصطلاحا (جاذبه كیپور) می نامند، باعث جذب یهودیان به كنیساها در این روز مقدس می شود، احساسی كه مستقیما بر عبادات ما نیز در این روز تاثیر می گذارد. تاثیر روز كیپور آنقدر گسترده است كه نه تنها تفكرات ما را بلكه وجود ما را تا مغز استخوان تحت تاثیر قرار می دهد و درست همین احساس و جو حاكم است كه با قدم گذاردن روزن زویگ در سال 1913 به كنیسیی كوچك كاملا او را احاطه نمود. آن طور او را تحت تاثیر قرار داد كه از تصمیم خود برای همیشه منصرف شد. او لحظه ی پی به خانه نهاد كه جماعت مشغول اعتراف به گناهان خود و طلب آمرزش بودند. قوم یهود، از عصر قبل از این روز مقدس تا پیان آن، با عبادات خاص خود و مطالعه متونی چون سرگذشت یونس پیامبر، لحظه ی از عبادت خالق خود و طلب آمرزش از او باز نمی مانند. بعدها روزن زویگ در یكی از سخنرانی هی خود در فرانكفورت اظهار داشت: (هر كسی كه مراسم روز كیپور را به جی آورده باشد می داند كه این روز نشانی كاملا ملموس و واضح از ادیت و وجود داوند دارد). جلال خداوند در این روز مقدس در قلوب همگی ما احساس می شود. اما دستیابی به حقیقت و شناخت خداوند و تحولاتی كه به دنبال آن در وجود افراد رخ می دهد نبید فقط محدود به همان 24 ساعت شود بلكه بید توشه ی برای تمامی روزهی پس از آن باشد. فرانتز روزن زویگ درست در مرز جدیی از اصل خویش در پی قداست این روز عزیز راه اصلی خود را بازیافت و متوجه شد كه شریعت الهی تابع زمان و مكان نیست بلكه جاودانه است و هیچگاه كهنه نمی شود.
|
|
|