آرزو ثنیی
بهمن 78
آزادی و خروج بنی اسرائیل از مصر، مظهر آزادی مظلومان تاریخ است و در این واقعه معجزه خد.اوند آشكارا و با انجام معجزات عظیم مانند شكافته شدن دریا صورت گرفته است. از سوی دیگر واقعة پوریم و رهیی یهودیان از توطئه شیطانی هامان نیز به عنوان یكی دیگر از مظاهر آزادی و نجات در تاریخ یهودیان شناخته میشود، ب این تفاوت كه خد.اوند به طور غیر مستقیم و در پوشش وقیع و اتفاقات طبیعی این جریان را هدیت نمود.
به همین جهت برای یهودیان در طول تاریخ، هر رهیی یا نجات از بلیا، تكرار «پوریم» تلقی شده و اتفاقات بسیاری نام «پوریم» بر خود گرفته اند، مانند:
الجزیر: پوریم اِدوم، 4 حشوان 1540 (نجات جامعة یهود از جنگ اسپانیا و الجزیر در 1516 و 1542 ) - فاس مراكش: 22 كیسلو 1840 ، رهیی از كشتار دستجمعی- یونان: 22 الول 1768، نجات از كشتار در جنگ تركیه و یونان- لهستان مدزیبوژ: 11 طوت 1648، نجات از توطئه گروه تروریستی شمیلنكی- پراگ: 14 حشوان 1620، نجات از كشتار دستجمعی با حمیت فردیناند دوم - رم: اول شواط، نجات گتو از آتش.
حتی معجزاتی از این دست كه تنه برای یك خانواده نیز رخ دادهاند، گاه برای آن خانواده و نسلهی بعدی آن عنوان «پوریم خانوادگی» به خود گرفته اند.
یكی از پوریم هی معروف تاریخ، پوریمِ بصره است.
بصره دومین شهر بزرگ عراق (بعد از بغداد) است. جمعیت یهودی بصره هزاران سال قدمت زندگی در این شهر باستانی را دارند. حدود 200 سال پیش، قبل از خروج اجباری یهودیان از عراق (به علت فشارهی موجود)، معجزة بزرگی در این شهر به وقوع پیوست كه هنوز، نسل در نسل از آن به عنوان «پوریم بصره» یاد میشود. این ماجرا در زمان «سلیمان پاشا» حاكم عادل و درستكار بصره اتفاق افتاده است. در آن تاریخ، ربی یعقوو بن اهرون رهبر جامعة یهودیان بصره بود. در سال 5534 عبری- (1774 میلادی)، كریم خان، كه در آن زمان رئیس سپاه پادشاه ایران بود، بصره را محاصره كرد. قحطی شدیدی با وجود دفاع سلیمان پاشا، شهر را فرا گرفته بود. در 27 نیسان، شهر سقوط كرد. زنان یهودی خود را در آتش انداختند تا به دست سربازان مهاجم نیفتند. در اول ماه یار، كریمخان قوانین جدیدی بر شهر وضع كرد. جامعة یهودیان فشار بیشتری از مالیاتها و باجها را متحمل شدند. حتی ربی یعقوو بن اهرون و همسر و فرزندانش به همراه سلیمان پاشا به عنوان زندانی به شیراز فرستاده شدند.
یهودیان بصره، همچون دیگر اوقات سخت، در كنیساها جمع شدند و اعلام تعنیت (روزه) و توبة عمومی نمودند. خداوند صدی آنان را شنید: «قلب حاكمان در دست پروردگار است». خد.اوند قلب كریمخان را سخت كرد و او به دنبال شكوه و جلال بیشتر، به جنگ قبیل عرب اطراف عراق رفت. اعراب، كریمخان را شكست دادند و كریمخان نیز خود را به سختی به بصره رساند. هر چند كریمخان برای جنگ دوبارهی آماده شد ولی، سپاهش كه ضعیف و زبون شده بودند، بر علیه او شوریدند و در 27 ادار، همراهانش او را كه به دست خدمتكارش مسموم شده بود، مرده یافتند. شاه یران، با شنیدن مرگ فرماندة سپاهش، ایرانیان را از بصره فرا خواند. در دوم نیسان 5535 عبری- (1775 میلادی)، سحرگاهان كه یهودیان برخاستند، اثری از سربازان كریمخان در بصره نیافتند. راو دیگری بنام «ربی یعقوب الیشار» كه از شهر دیگری برای جمع كردن صداقا به بصره آمده بود، توماری همانند تومار استر كه در پوریم خوانده میشود، برای یهودیان بصره نوشت تا همیشه به یاد داشته باشند كه معجزه ی برای آنها به وقوع پیوسته است. از آن زمان، یهودیان بصره، روز دوم نیسان را «پوریمِ بصره» مینامند و به یادبود پاسخ خد.اوند به خواسته شان، این روز را جشن میگیرند.
مقالات مرتبط:
پوریم
تاج و تخت
حضرت سلیمان و معجزه پوریم
سرگذشت
استر و مردخای
جشن پوریم
